Twee veteranen, twee verhalen over vrijheid en kameraadschap

Twee mannen uit Dronten, twee verschillende missies, maar dezelfde overtuiging: vrijheid is niet vanzelfsprekend. In aanloop naar de lokale veteranenavond van de gemeente Dronten op 24 juni en de Nationale Veteranendag op 27 juni, spraken we met Eric Wilcke en Arjan de Wit over hun tijd als militair en wat dat vandaag de dag met hen doet.

Van dienstplicht tot 44 jaar dienst

Voor Eric Wilcke begon het in 1980 met de dienstplicht. Wat toen nog een verplichting was, groeide uit tot een levenslange loopbaan in de krijgsmacht. Na zijn dienstplicht besloot hij te blijven. Uiteindelijk zou hij bijna 44 jaar later met leeftijdsontslag de dienst verlaten.

Tijdens zijn loopbaan werd hij twee keer uitgezonden naar het voormalig Joegoslavië. In 1995 nam hij deel aan de VN-missie UNPROFOR en een jaar later aan de NAVO-missie IFOR, die later overging in SFOR. Tijdens die uitzendingen was hij verantwoordelijk voor de geneeskundige ondersteuning binnen zijn eenheid en begeleidde hij medische konvooien in een complexe en onveilige omgeving.

Wat hem vooral bijbleef, was niet alleen de verwoesting die hij zag, maar vooral de realiteit van een land waar buren ooit samenleefden en later tegenover elkaar kwamen te staan. Over één moment wil hij weinig kwijt, behalve dat het hem diep heeft geraakt. Wel laat hij doorschemeren dat de confrontatie met oorlogssituaties indruk maakte die je niet zomaar achter je laat. Wat hielp, was de groep. “Je vangt elkaar op door erover te praten,” vertelt hij. En ook humor speelde een rol, hoe wrang die soms ook kon zijn.

Terug in Nederland was het schakelen. Het gewone leven voelde anders, minder zwaar misschien, maar soms ook relatief klein. “Je leert vooral relativeren,” zegt hij daarover.

Voor hem is Veteranendag vooral een moment van ontmoeting. Geen zwaar herdenkingsmoment, maar juist een dag waarop oude kameraden elkaar weer vinden.

Kameraadschap voor het leven

Arjan de Wit ging in 1993 als dienstplichtige bij de Landmacht en bleef daarna actief binnen Defensie. Zijn motivatie was duidelijk: bijdragen aan de verdediging van NAVO-grondgebied en later ook aan vredesmissies.

In 2002 werd hij uitgezonden naar Bosnië voor de NAVO-missie SFOR, gericht op het bewaken van het vredesakkoord van Dayton. Zijn rol was minder zichtbaar aan het front, maar essentieel achter de schermen: hij werkte op het hoofdkwartier in Banja Luka als IT- en telecomspecialist. Wat hem vooral is bijgebleven, zijn juist de alledaagse omstandigheden. Communicatie verliep destijds nog via satellietverbindingen en beperkte internetfaciliteiten. Even bellen naar huis betekende soms letterlijk in de rij staan.

Hoewel hij zijn uitzending als relatief rustig beschrijft, benadrukt hij vooral de intensiteit van het 24/7 samenleven met collega’s. “Je leert elkaar echt kennen, tot in de kern,” vertelt hij. Die band verdwijnt niet zomaar. Terug in Nederland groeide vooral het besef van vrijheid en relativering. Dingen die thuis vanzelfsprekend lijken, krijgen in een andere context ineens meer gewicht.

Meer dan herinneringen

Hoewel de ervaringen verschillen, komen de verhalen van Eric en Arjan op belangrijke punten samen. De hechte band met kameraden, het vermogen om te relativeren en het blijvende besef dat uitzendingen impact hebben, ook jaren later. Beiden geven aan dat het contact met oud-collega’s waardevol blijft, al is het soms via reünies of sporadisch contact.

Ook de rol van erkenning komt terug in hun verhalen. Niet om het verleden groots te maken, maar om het belang ervan zichtbaar te houden. Beiden benadrukken bovendien hoe belangrijk het is dat veteranen elkaar blijven ontmoeten. Juist onder mensen die dezelfde ervaringen delen, is vaak weinig uitleg nodig.

Volgens Arjan speelt daarbij ook de lokale betrokkenheid een belangrijke rol. Initiatieven zoals de veteranenorganisatie in de gemeente Dronten zorgen ervoor dat veteranen elkaar blijven vinden en waar nodig ondersteuning krijgen. Binnen de gemeente wordt dit onder andere vormgegeven door de Stichting Veteranen Gemeente Dronten.

Erkenning en ontmoeting

Voor beide veteranen is de lokale aandacht minstens zo belangrijk als de landelijke Veteranendag in Den Haag. Zo organiseert de gemeente Dronten een eigen bijeenkomst op 24 juni, waar ontmoeting en herkenning centraal staan.

Die lokale betrokkenheid wordt extra onderstreept door de inzet van Stichting Veteranen Gemeente Dronten, die regelmatig bijeenkomsten en veteranencafés organiseert waar verhalen gedeeld worden en contact laagdrempelig blijft.

“Het gaat om begrip”

Wat beide mannen willen meegeven, is dat het niet alleen gaat om hun persoonlijke verhaal, maar om een breder besef van wat “veteraan zijn” inhoudt.

Dat betekent dat er niet één ervaring is. De ene veteraan heeft ingrijpende, zware situaties meegemaakt, terwijl de ander vooral heeft gewerkt in een intense maar relatief stabiele missieomgeving. Wat ze delen is dat zo’n periode je altijd vormt, ook als je weer thuis bent.

Dat vraagt om begrip: niet alles is altijd zichtbaar, maar ervaringen kunnen wel doorwerken in hoe iemand situaties beleeft of reageert. En dat hoeft niet zwaar te zijn om wel betekenisvol te zijn.

En precies daar sluiten hun woorden op aan: niet elke uitzending is hetzelfde, en niet iedere ervaring is zwaar of traumatisch. “Juist daarom is begrip belangrijk,” zegt Arjan. Wat voor de één alledaags lijkt, kan voor een ander een andere lading hebben.

Eric vat het eenvoudig samen: “Erkenning en waardering maken het verschil, voor wat iemand heeft meegemaakt, maar vooral voor wat iemand heeft betekend in zijn werk.”

Meer dan een periode in uniform

De verhalen van Eric Wilcke en Arjan de Wit laten zien dat een uitzending veel meer is dan een periode in uniform. De ervaringen blijven, net als de band met oud-collega's en het besef hoe waardevol vrijheid is.

Misschien is dat wel de belangrijkste boodschap van Veteranendag en de lokale bijeenkomst in Dronten: niet alleen stilstaan bij het verleden, maar ook erkenning en waardering tonen voor de mensen die zich daarvoor hebben ingezet.