Het gebied van Swifterkamp
Wat een prachtig gebiedje, het gebied van dit Archeologisch Openluchtmuseum. Vanaf ingang Natuurpark Lelystad wordt al direct de weg naar het kamp gewezen. Na zo'n 400 meter lopen stap je door een poort naast het voetpad de nederzetting in. Bij de ingangspoort staat een kaart van het kamp en er is een vuur te ruiken.
Vanaf de poort kun je twee kanten op. Het pad rechts leidt langs het water naar het kampgedeelte uit de middensteentijd. Het linkerpad leidt naar het deel uit de nieuwe steentijd, de periode erna. Er zijn kikkers, talloze vogels en watervogels te horen. Later lees ik dat in Swifterkamp met opzet een rivierduinlandschap is gecreëerd, omdat het IJsselmeer nog niet bestond toen de Swifterbantcultuur in Nederland leefde. Daar lag een groot veen- en moerasgebied en de Swifterbantcultuur was gevestigd aan de IJssel, waarlangs oude rivierduinen stonden.
Belevingsonderwijs via Swifterkamp
Martin Vlot, coördinator van Swifterkamp, ontmoet ik bij de vuurplaats. Bij een beginnend buitje nemen we plaats in één van de prehistorische woonhuizen. Martin is al meer dan 15 jaar de coördinator van Swifterkamp en vertelt over de oprichting ervan.
“Een vijftal medewerkers van de gemeente Lelystad, een middelbare school en de archeologische wetenschap richtte destijds het kamp op. De vijf misten belevingsonderwijs en wilden leerlingen belevend kennis laten maken met de Swifterbantcultuur.”
“Het is nog steeds een doel om bewustzijn te creëren over de periode van de Swifterbantcultuur. Bijvoorbeeld over dat het Noordzeegebied vele millennia uit land bestond, in plaats van alleen het water van de Noordzee. Wist je dat er nog steeds vissers zijn die bij Doggersbank, een ondiep stuk van de Noordzee tussen Nederland en Engeland, restanten van mammoetbeenderen opvissen?!”
Daarnaast daagt het Vlot uit om tijdens de schoolkampen, waar een houtsprokkelgroep en kookgroep aan het werk worden gezet, leerlingen spelenderwijs op afvalverwerking of duurzaamheid te wijzen.
Archeologische methoden
“De stichting pacht het terrein van Flevolandschap. Het primaire doel is nog steeds: educatie. We werken samen met de Universiteit van Groningen en nu ook met de Universiteit Leiden. Interessant is dat de universiteiten verschillende accenten leggen bij archeologisch onderzoek, waardoor verschillende opvattingen elkaar scherpen. Mijn eigen insteek is een technisch-praktische, de studenten komen met de wetenschappelijke, en die twee kanten combineren we. Door de banden met de universiteiten blijven de opvattingen over archeologische methodes in ontwikkeling. De prehistorie is van zó lang geleden, dat het een ingewikkeld proces blijft om vaststellingen te doen.”
Actuele inzichten over archeologische methoden zijn terug te zien in het kamp. Op verschillende informatiebanners in de oude woonhuizen wordt informatie gedeeld over ontwikkelingen binnen de archeologie.
Opgravingen van de Swifterbantcultuur
Maar wat is nu precies die Swifterbantcultuur? De Swifterbantcultuur bestond tussen 4900 en 3500 voor Christus in Nederland. In de jaren zestig vond men sporen in Oostelijk Flevoland en Barendrecht. Men ontdekte voorwerpen en gereedschappen die men niet eerder had aangetroffen.
Later ontbraken van een cultuur die tússen de Swifterbantcultuur en de hunebedbouwers leefde, de zogenaamde Trechterbekercultuur (3400-2850 voor Chr.), nog wel altijd de sporen. In 1984 werden deze, onder andere vlakbij Schokland, wél aangetroffen en men noemde deze cultuur de Swifterbant 4-fase of Pre-Douwencultuur. De opgravingen in 1966 en 1984 inspireerden de oprichters destijds tot de oprichting van Swifterkamp in 1989.
In 1995 wees Stichting Flevo-landschap een nieuwe locatie aan, een ‘zichtlocatie’ aan de rand van Natuurpark Lelystad. Hier werd het oer-rivierduinlandschap geprepareerd. Vervolgens werd in 1997 gestart met het bouwen van twee woonhuizen, gebaseerd op de sporen van woningen uit de Swifterbantcultuur. Deze woonhuizen staan op een rivierheuvel.
Wensen voor het openluchtmuseum
Vlot heeft nog wel wat wensen op zijn lijstje staan. Hij zou heel graag meer, ook lokale, basisscholen willen ontvangen voor hun schoolkampen, want educatie is het primaire doel. Ook zou hij graag meer bezoekers in het museum willen zien. Daarnaast zou Vlot graag extra vrijwilligers vinden voor onderhoud en begeleiding. Kennis of interesse in archeologie is zeker geen vereiste.
“Het groen op het terrein vraagt om frequenter onderhoud dan de kampgebouwen zelf. Het zou ontzettend welkom zijn om hiervoor op de dins- en woensdagen vrijwilligers te verwelkomen. Maar ook vrijwilligers die ervaring willen opdoen in het begeleiden van schoolkampen worden van harte opgeroepen zich te melden. Opgeven kan via de site.”
Kom zelf kijken op Open Monumentendag!
Dit jaar doet het Swifterkamp alleen mee tijdens Open Monumentendag op zondag 13 september. Het Swifterkamp is dan van 11.00 tot 16.00 uur geopend en zijn er verschillende activiteiten. Naast mensen in prehistorische kleding zijn er ook Vikingen, Romeinen en oude Saksen aanwezig. Ook zal er waarschijnlijk wol of textiel worden geverfd, en vuursteen worden bewerkt.
Meer foto's zijn te zien op onze social media kanalen: Instagram en Facebook
085-0298980